Rơ le nhiệt là gì? Kiến thức đầy đủ từ cấu tạo đến nguyên lý hoạt động
Trong hệ thống điện dân dụng và công nghiệp, rơ le nhiệt đóng vai trò như một “người gác đền” thầm lặng, bảo vệ các thiết bị điện đắt tiền khỏi nguy cơ cháy nổ do quá tải. Vậy cụ thể rơ le nhiệt là gì, cấu tạo và cách thức hoạt động của nó ra sao? Hãy cùng Capdienchinhhang.vn tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Rơ le nhiệt là gì?
Rơ le nhiệt (tên tiếng Anh là Thermal Overload Relay) là một loại thiết bị điện dùng để tự động đóng ngắt các tiếp điểm khi dòng điện quá tải dẫn đến hiện tượng sinh nhiệt tăng cao.
Thiết bị này thường được sử dụng kết hợp với Contactor (Khởi động từ) để bảo vệ động cơ điện và các mạch điện khỏi tình trạng bị đốt nóng quá mức. Một lưu ý quan trọng là rơ le nhiệt cần một khoảng thời gian nhất định (vài giây đến vài phút) để tác động dựa trên sự giãn nở nhiệt, do đó nó không dùng để bảo vệ ngắn mạch (nhiệm vụ này thường thuộc về Aptomat hoặc cầu chì).
Cấu tạo chi tiết của rơ le nhiệt
Để hiểu rõ cách vận hành, chúng ta cần nắm được các bộ phận cơ bản cấu thành nên một chiếc rơ le nhiệt tiêu chuẩn:
Thanh lưỡng kim (Bimetal): Đây là bộ phận quan trọng nhất, gồm hai lá kim loại có hệ số giãn nở nhiệt khác nhau được ghép chặt với nhau.
Hệ thống đòn bẩy: Truyền động từ sự biến dạng của thanh lưỡng kim đến các tiếp điểm.
Tiếp điểm thường đóng (NC) và thường mở (NO): Dùng để ngắt mạch điều khiển hoặc phát tín hiệu cảnh báo.
Vít chỉnh dòng định mức: Cho phép người dùng điều chỉnh ngưỡng dòng điện bảo vệ phù hợp với công suất động cơ.
Nút nhấn Reset: Dùng để đưa rơ le về trạng thái ban đầu sau khi đã xử lý xong sự cố quá tải.
Vỏ nhựa cách điện: Bảo vệ các chi tiết cơ khí bên trong và đảm bảo an toàn cho người vận hành.
Nguyên lý hoạt động của rơ le nhiệt
Nguyên lý của rơ le nhiệt dựa trên sự dãn nở vì nhiệt của các thanh kim loại.
Khi dòng điện chạy qua rơ le vượt quá mức định mức cho phép, nhiệt lượng sinh ra do hiệu ứng Joule sẽ làm thanh lưỡng kim nóng lên. Do hai lá kim loại có độ dãn nở khác nhau, thanh lưỡng kim sẽ bị uốn cong về phía kim loại có hệ số dãn nở thấp hơn.
Sự biến dạng này sẽ tác động lên hệ thống đòn bẩy, làm thay đổi trạng thái của các tiếp điểm (NC mở ra và NO đóng lại). Khi tiếp điểm NC mở ra, mạch điều khiển cuộn hút của Contactor bị ngắt, dẫn đến việc ngắt nguồn điện cấp vào động cơ, giúp động cơ không bị cháy do quá nhiệt.
Các loại rơ le nhiệt phổ biến
Tùy vào nhu cầu sử dụng và đặc tính lưới điện, rơ le nhiệt được chia thành các loại chính:
Dựa theo kết cấu: Rơ le nhiệt kiểu hở và rơ le nhiệt kiểu kín.
Dựa theo số cực:
Rơ le nhiệt 1 pha: Dùng cho các thiết bị điện dân dụng 220V.
Rơ le nhiệt 3 pha: Dùng cho các động cơ công nghiệp công suất lớn.
Dựa theo phương thức tác động: Rơ le nhiệt dãn nở thanh kim loại và rơ le nhiệt điện tử (sử dụng cảm biến dòng điện).
Tầm quan trọng của rơ le nhiệt đối với hệ thống dây cáp điện
Tại Capdienchinhhang.vn, chúng tôi luôn tư vấn khách hàng rằng việc lắp đặt rơ le nhiệt không chỉ bảo vệ động cơ mà còn bảo vệ chính hệ thống dây dẫn.
Khi dòng điện quá tải, nhiệt độ trên đường dây sẽ tăng cao. Nếu không có rơ le nhiệt ngắt kịp thời, lớp vỏ cách điện của các loại dây cáp như Cadisun, Cadivi hay Trần Phú có thể bị nóng chảy nếu vượt quá ngưỡng chịu nhiệt (thường là 70 độ C với vỏ PVC và 90 độ C với vỏ XLPE). Việc kết hợp rơ le nhiệt chuẩn giúp kéo dài tuổi thọ cho dây cáp và ngăn ngừa hỏa hoạn do chập điện.
Cách chọn rơ le nhiệt chuẩn kỹ thuật
Để rơ le nhiệt hoạt động hiệu quả nhất, bạn cần chọn thiết bị có dải điều chỉnh dòng điện bao quanh dòng định mức của động cơ. Công thức tham khảo thường dùng là:
I_role = (1.1 đến 1.3) x I_dm_dongco
Trong đó:
I_role: Dòng điện cài đặt trên rơ le nhiệt.
I_dm_dongco: Dòng điện định mức ghi trên nhãn động cơ.
Ví dụ: Nếu động cơ có dòng định mức là 10A, bạn nên chọn rơ le nhiệt có dải điều chỉnh từ 9A đến 13A và cài đặt ở mức khoảng 11A hoặc 12A.
Lưu ý khi lắp đặt và sử dụng
Rơ le nhiệt phải được lắp cùng với Contactor tương ứng để tạo thành bộ khởi động từ hoàn chỉnh.
Sau khi rơ le tác động ngắt mạch, cần kiểm tra nguyên nhân gây quá tải (như kẹt cơ khí, mất pha, nguồn điện yếu) trước khi nhấn nút Reset để khởi động lại.
Nên lựa chọn rơ le từ các thương hiệu uy tín để đảm bảo độ nhạy của thanh lưỡng kim.
Hy vọng bài viết này đã giúp bạn giải đáp thắc mắc rơ le nhiệt là gì và nắm vững các kiến thức cần thiết để bảo vệ hệ thống điện của mình. Nếu bạn đang tìm kiếm các giải pháp về dây cáp điện từ các thương hiệu hàng đầu như Cadisun, Cadivi, LS Vina, Trần Phú hay Goldcup để kết hợp với hệ thống bảo vệ, hãy liên hệ ngay với Capdienchinhhang.vn để được tư vấn chính xác nhất!
Thông tin liên hệ:
Website: https://capdienchinhhang.vn/
Hotline: 0989.686.925
